Balkon Bahçesinde Marul Yetiştirme: Pratik İpuçları

Balkonda sebze yetiştirmeye başlayanların çoğu domatesle işe koyulur, sonra sabırsızlıktan vazgeçer. Marul ise tam tersi: kısa sürede yiyecek bir şey verir, dar alanı bağışlar, yarım gölgeye bile katlanır. Aşağıda balkon marul yetiştirme sürecinde en sık takıldığınız yerleri sırayla ele alıyorum.

Balkonda marul gerçekten yetişir mi, yoksa cılız mı kalır?

Yetişir, ama marul cılız kalıyorsa neredeyse her zaman üç sebepten biri vardır: kap çok sığdır, toprak sürekli kuruyup ıslanmaktadır ya da sıcaklık marulun sevmediği bandın üstüne çıkmıştır. Marulun kökü derin değil, ama yüzeye yayılır. Yani derin bir saksı değil, geniş ve en az 20 cm derinliğinde bir kap istiyor. Uzun dikdörtgen balkon kasaları bu iş için ideal; 60 cm'lik bir kasaya yaprak marulundan 5-6 tane rahat sığar.

Ne kadar güneş yeterli?

Günde 4-5 saat doğrudan güneş, marul için fazlasıyla yeterlidir. Hatta yazın öğle güneşi doğrudan vuruyorsa marul acılaşır ve hızla tohuma kaçar. Kuzeye veya doğuya bakan balkonlar marul için avantajlıdır — domates için dert olan yön, burada nimet. Balkonunuzun günün hangi saatinde kaç saat ışık aldığını daha önce ölçmediyseniz, bir gün boyunca iki saatte bir not almak yeterli; bahçede güneş ışığını ölçmeye dair anlattığımız basit yöntem burada da işe yarıyor.

Hangi marul türünü seçmeliyim?

Bu, balkonda başarının en belirleyici kararı. Kıvırcık ve marul aynı şey değil; "baş yapan" türler daha çok yer, daha çok zaman ve daha serin hava ister. Balkon için genelde yaprak (kesip-topla) tipleri daha mantıklı, çünkü tek seferde sökmek yerine dış yapraklarını haftalarca hasat edebilirsiniz.

Hızlı sonuç ve moral istiyorsanız salata karışımıyla, sofrada "bütün marul" istiyorsanız romaine ile başlayın.

Tohumdan mı, fideden mi?

Marul tohumu çabuk ve yüksek oranda çimlenir, dolayısıyla fide almak için ciddi bir gerekçe yok. Tohumu 0,5 cm gibi çok sığ ekin; marul tohumu ışığa ihtiyaç duyar, derine gömerseniz çimlenmez. 18-20 °C civarında 5-8 günde çıkar. Sıra sıra ekip sonra seyreltmek yerine 2-3 tohumu birlikte ekip en güçlüsünü bırakmak balkonda daha az tohum harcatır. Fide yetiştirme aşamasını ayrıntılı anlattığımız bölümdeki "tek yapraklı iken ayırma" kuralı marulda da geçerli.

Toprak karışımı nasıl olmalı?

Marul organik maddeyi sever ama ağır, sıkışan toprakta kök çürür. Pratik oran: 2 ölçek torf/hazır saksı harcı, 1 ölçek olgun kompost, 1 ölçek perlit veya iri kum. Evde kompost yapıyorsanız marul bunun en iyi değerlendirileceği bitkilerden biri; yaprak bitkisi olduğu için azotu doğrudan yaprağa çevirir. Toprağın nasıl hazırlandığına dair genel kurallar kasada da aynı, tek fark drenaj deliklerinin kesinlikle açık olması.

Sulamada ölçü ne?

Marul ıslak değil, nemli toprak ister. Kural olarak parmağınızı 2-3 cm daldırıp kuru hissediyorsanız sulayın. Sıcak günlerde balkon kasası günde bir, hatta sabah-akşam su isteyebilir. Kuruyup sonra bolca sulanan marul acılaşır ve tohuma kaçar; bu, tadın bozulmasının bir numaralı sebebidir. Yaprakları ıslatmak yerine dibe su vermek mantar hastalıklarını azaltır. Etkili sulama tekniklerinde geçen sabah sulama alışkanlığı burada da geçerli.

Gübre gerekiyor mu?

Kompostlu bir karışımla başladıysanız ilk üç hafta hiçbir şey vermeyin. Sonrasında iki haftada bir seyreltilmiş sıvı gübre yeter. Marulda azot ağırlıklı besleme yaprağı büyütür; fosfor-potasyum ağırlıklı çiçek gübreleri marulu erken tohuma kaçırabilir. Organik ve sentetik seçenekleri karşılaştırdığımız bölümde anlatıldığı gibi, yaprağını yediğiniz bitkilerde solucan gübresi çayı gibi hafif organik kaynaklar daha kontrollü sonuç verir.

Ne zaman ekmeli?

Marul serin hava bitkisidir. İki ana pencere var: ilkbahar (mart-nisan) ve sonbahar (ağustos sonu-ekim). Yaz ortasında ekilen marul çoğu bölgede tohuma kaçar; illa deneyecekseniz kasayı öğleden sonra gölgede kalan bir noktaya alın. Ekim ve hasat takvimindeki bölgesel notlar kendi ilinize göre ayarlamanızı kolaylaştırır. Sürekli marul için 15 günde bir küçük partiler halinde ekmek, tek seferde 20 marul ekmekten çok daha kullanışlıdır.

Hasadı nasıl yapmalıyım ki bitki devam etsin?

Yaprak tiplerinde bitkinin en dıştaki 3-4 yaprağ